Terug naar hoofdinhoud

Terugblik Rondleiding De Glorie van de Zaan

Onder een stralende najaarszon verzamelden acht zeer geïnteresseerde deelnemers zich bij de Beatrixbrug voor de rondleiding ‘De Glorie van de Zaan’. Vanaf deze plek werd het verhaal verteld van het ontstaan van Zaandam en van de Zaan als belangrijke levensader voor de ontwikkeling van de stad. De wandeling voerde ons vervolgens langs de Zaan en door de Rosmolenwijk. Onderweg werd zichtbaar hoeveel sporen van de oude bedrijvigheid nog aanwezig zijn en hoe de ontwikkeling van industrie en woningbouw hier al eeuwenlang met elkaar verbonden zijn.

Vanaf de 16e eeuw groeide de Zaan uit tot een belangrijk centrum van bedrijvigheid. De vele molens maakten gebruik van windenergie om hout te zagen, olie te slaan, graan te malen en tal van andere producten te vervaardigen. Later maakten de windmolens geleidelijk plaats voor stoommachines en motoren op fossiele brandstoffen. Tegenwoordig wordt de energie voor wonen en werken steeds meer elektrisch opgewekt en gebruikt. De opeenvolgende energievormen hebben hun sporen in het landschap en de bebouwing achtergelaten.

Ook de manier waarop mensen aan de Zaan woonden, maakte een enorme ontwikkeling door. De groei van de industrie bracht steeds meer arbeiders naar Zaandam en daarmee ontstond behoefte aan betere en betaalbare woningen. Na de Tweede Wereldoorlog nam de woningbouw een nieuwe vlucht. Woningen werden steeds meer industrieel geproduceerd en op grotere schaal gebouwd. In de huidige tijd zien we daar weer een moderne variant van terug in de modulaire woningbouw.

De wandeling liet daarmee een bijzondere ontwikkeling zien: van de windmolens langs de Zaan, via stoommachines en industriële productie, naar de hedendaagse energievoorziening en moderne bouwtechnieken. Tegelijkertijd veranderde de betekenis van de Zaan. Waar vroeger vooral werd gewerkt, wordt de Zaan tegenwoordig steeds meer een plek om te wonen, te verblijven en te recreëren. Oude bedrijfsgebieden krijgen nieuwe functies en moderne wooncomplexen verschijnen direct aan het water. De industriële geschiedenis blijft daarbij zichtbaar en vormt juist een belangrijk onderdeel van de identiteit van het gebied.

De verschillende tijdlagen zijn tijdens de rondleiding bijna letterlijk naast elkaar te zien: resten van de oude industrie, historische woningen en arbeidersbuurten, naoorlogse woningbouw, moderne modulaire bouw en nieuwe wooncomplexen aan de Zaan. De Glorie van de Zaan laat daarmee niet alleen zien hoe Zaandam is veranderd, maar ook hoe de stad zich steeds opnieuw heeft aangepast aan veranderende technieken, economie en woonwensen.

Wil je de volgende keer ook mee op pad en de verhalen achter de Zaanse architectuur ontdekken? Sluit dan een volgende keer aan bij één van onze rondleidingen. Kijk in de agenda voor het specifieke programma.

Terugblik Rondleiding met Deense groep door het centrum van Zaandam

Op 17 september ontvingen we een groep van tien mensen uit de gemeente Næstved, Denemarken! De groep bestond uit gemeenteraadsleden, gemeentepersoneel en adviseurs op het gebied van stadsontwikkeling. Het hoofddoel van hun bezoek door het centrum van Zaandam was om meer te weten te komen over de ervaring van Zaandam met de transformatie van het stadscentrum en het Inverdan-project, en om deze ervaring te gebruiken in verband met de ontwikkelings- en herontwikkelingsplannen voor het havengebied van Næstved.
 
Tijdens de rondleiding wandelden we van het Damplein naar het Centraal Station en spraken we over het vormgevingsproces van Inverdan en de veranderingen in het centrum van Zaandam. De gesprekken richtten zich niet alleen op de iconische architectuur van het project, maar ook op het proces achter deze stedelijke transformatie: de rol van de gemeente bij het sturen van de ontwikkeling, de samenwerking met particuliere investeerders en projectontwikkelaars, de betrokkenheid van bewoners en lokale bedrijven, en hoe verschillende belangen en perspectieven te coördineren in een grootschalig stedelijk project.
 
Een ander belangrijk onderwerp was hoe architectuur, openbare ruimte, stedelijk gebruik en mobiliteitsverbindingen werden ingezet om een ​​meer onderscheidende identiteit voor het stadscentrum te creëren. Gaandeweg stelden de groepsleden veel vragen over besluitvorming, samenwerking tussen belanghebbenden en praktische ervaringen met de uitvoering van een dergelijk project. Hierdoor werd de rondleiding meer een uitwisseling van ervaringen en een professionele dialoog dan een gewone stadstour. Ondanks de hevige regen en het typisch Nederlandse weer volgde de groep de rondleiding met interesse tot het einde en gaf zeer positieve feedback over het bezoek en de discussies.

Wil je met jouw club of organisatie ook met Babel op pad en de verhalen achter de Zaanse architectuur ontdekken? Neem dan contact met ons op voor de mogelijkheden via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..

Terugblik Rondleiding door het centrum van Zaandam

Op vrijdag 28 augustus gingen we met een groep Zaankanters op pad tijdens de rondleiding door het centrum van Zaandam. Voor sommigen was de route door het centrum van Zaandam vertrouwd, voor anderen bleek het een echte ontdekkingstocht door de eigen stad. “We waren toerist in eigen stad”, was dan ook een treffende reactie van een van de deelnemers.

Tijdens de rondleiding werd stilgestaan bij de oorsprong van Inverdan en de grote veranderingen die het gebied tussen het station en de Gedempte Gracht de afgelopen 25 jaar heeft doorgemaakt. De oude luchtfoto die de gids liet zien, zorgde bij veel deelnemers voor ongeloof: zo zag het centrum er nog niet zo lang geleden uit. Ook de visie van Sjoerd Soeters – breng de lokale identiteit terug – gaf een nieuwe blik op bekende plekken, zoals het ‘hotel met de geveltjes’ en de vernieuwde winkelgevels. Onderweg werden ook de recent gebouwde projecten aan het Maartenpad, tussen de Vinkenstraat en Zeemanstraat, bekeken.

De rondleiding liet zien hoe anders een vertrouwde stad eruit kan zien als je weet waar je naar kijkt. Onder de deelnemers waren ook aspirant-gidsen uit de Zaanstreek en van Babel, die zo kennismaakten met het verhaal en de route van Inverdan.

Wil je de volgende keer ook mee op pad en de verhalen achter de Zaanse architectuur ontdekken? Sluit dan een volgende keer aan bij één van onze rondleidingen. Kijk in de agenda voor het specifieke programma.

Jouw stem maakt ruimte voor Babel

Help jij Babel met jouw stem tijdens Rabo ClubSupport?

Hoe willen we dat Zaanstad eruitziet, nu én in de toekomst? Bij Babel maken we ruimte voor het gesprek over de stad. We brengen inwoners, ontwerpers, experts en andere betrokken Zaankanters bij elkaar om te kijken, te luisteren, vragen te stellen en ideeën uit te wisselen over de ontwikkeling van onze leefomgeving.

Dat doen we met uiteenlopende activiteiten: van rondleidingen door Zaanstad en films over architectuur en landschap tot debatten over actuele ruimtelijke vraagstukken. Zo willen we inwoners niet alleen informeren, maar ze ook betrekken bij de stad waarin ze wonen en werken.

Stem op Stichting Babel

Dit jaar doet Babel mee aan Rabo ClubSupport. Ben je lid van Rabobank? Dan kun je van 7 t/m 29 september 2026 drie clubs of stichtingen kiezen die je wilt steunen. Hoe meer stemmen Babel krijgt, hoe groter de bijdrage die we ontvangen.

Met jouw stem help je ons om ruimte te blijven maken voor het gesprek over de toekomst van Zaanstad.

Hoe je stemt?

  1. Open de Rabo App
  2. Ga naar Instellingen
  3. Kies Lidmaatschap
  4. Ga naar Rabo ClubSupport
  5. Kies Stemcampagne
  6. Zoek op Stichting Babel en breng je stem uit

Je kunt stemmen tot en met 29 september.

Dank je wel voor je stem!

Babel wordt versterkt!

Per 1 september wordt het bestuur van Babel, Zaans Architectuurplatform versterkt met 3 nieuwe bestuursleden, te weten:

* Robert de Joode (Algemeen Directeur KRK, Woningmarktexpert en Voorzitter Zaans Bouwplatform),

* Angelique Finkers (Directeur-eigenaar Finkers Creatieve Zaken en voormalig Directeur Zaantheater) 

* Dick Emmer (Gemeentesecretaris Zwolle en voormalig Wethouder Zaanstad).

Deze laatste wordt de nieuwe voorzitter en neemt de rol over van Piet Keijzer, de huidige voorzitter van het bestuur.

Piet Keijzer:

“Ontwikkeling van een organisatie, dus ook van Babel, is een continu proces en noodzakelijk om haar rol blijvend te kunnen vervullen en in dit specifieke geval haar rol in en voor de Zaanse samenleving.

Verdere versterking van het netwerk en de verbindingen met onze culturele partners, met de lokale en bovenlokale bouwers en ontwikkelaars en met de diverse overheden krijgt door de 3 nieuwe bestuursleden van Babel een nieuwe dynamiek en energie. Het bestuur vervult daarmee een versterkende faciliterende rol voor de programmaraad, de inhoudelijke motor van Babel.

In de afgelopen 4 jaar, de post corona periode, heeft Babel zich stormachtig ontwikkeld. Ik noem daarbij de podcasts, de videoverslagen, Babel Cinema, de grotere variatie aan rondleidingen door de Babelgidsen, AI-workshops, de Jaap Schipper-lezing, het Sponsorcafé, ‘Kijkje in de bouwput’, de lezing van Jan Rotmans (de transitieprofessor), de Dag van de Architectuur en de vele druk bezochte variatie aan activiteiten op steeds wisselende locaties.

En daar bovenop nog in 2024 het spraakmakende Festival ‘100 jaar Zaanstad’ en in 2025 drie keer een uitverkochte documentaire ‘Inverdan 25 jaar’. Tegelijkertijd zijn we er in de afgelopen periode in geslaagd om de inkomsten van sponsoring en vriendenbijdrage te verdubbelen.

De afgelopen periode als geheel overziend, kijk ik dan ook met voldoening terug en draag ik met veel vertrouwen het stokje over."

Robert de Joode:

“Omdat we moeten blijven werken aan de kwaliteit van de Zaanstreek. Er is een enorme ontwikkeling gaande als het gaat om de uitbreiding van het gebied en daarbij moeten we waakzaam blijven op de kwaliteit. Dit omdat we nu dingen realiseren voor de komende 100 jaar. Dit vraagt om zorgvuldigheid en oog voor kwaliteit. Ik ben al mijn hele werkzame leven bezig met woningbouw in de Zaanstreek waardoor ik me sterk betrokken voel bij de streek en de ontwikkeling van het gebied. Ik stel dan ook graag mijn marktkennis ter beschikking aan een prachtig architectuurplatform als Babel."

Angelique Finkers:

"Zaanstad is een ontzettend interessante gemeente, waar industrie, wonen en werken dwars door elkaar lopen. Een gemeente die volop aan het bouwen is om aan de vraag naar betaalbare woningen tegemoet te komen. Een stad bestaat uit heel veel meer dan een stapel stenen. Visie op stadsontwikkeling, de creatieve oplossingen van architecten, wensen van bewoners en de lange termijn uitdagingen van een gemeenteraad. Alles komt bij elkaar bij Babel. Ik zet me daarom graag in voor Babel en een bruisende Zaanstreek."

Dick Emmer:

"Al heel lang ben ik geboeid door de ruimtelijke ontwikkeling en wat dat betekent voor mensen. Met mijn studie sociale geografie en op allerlei manieren in mijn werk heb ik mij hier mee bezig gehouden. Als bestuurslid van Babel wil ik hier een vervolg aan geven. Voor Zaanstad is inspiratie, debat en ontmoeting op dit thema van groot belang. Daar zet ik mij graag voor in. "

Leontine de Koning (voorzitter ProgrammaRaad):

"Als duo Keijzer en de Koning hebben we de afgelopen jaren een hele waardevolle beweging in gang gezet. Babel heeft met een nieuwe stijl van programmeren een grotere en diversere doelgroep weten te bereiken. Door lef van het bestuur en haar vertrouwen in de programmaraad hebben we hele betekenisvolle dingen bereikt zoals het festival en de Inverdanfilm. Ik kijk ernaar uit om samen met de nieuwe bestuursleden nog veel meer mooie en vooral speciale programma’s mogelijk te maken. Piet wil ik bedanken voor de mooie samenwerking en alles wat we als bestuur en programmaraad  samen hebben bereikt."

Met drie nieuwe bestuursleden en volop nieuwe energie kijken we vooruit naar een inspirerend najaar. Houd onze agenda in de gaten voor het Programma 2026!