Babel Zaans architectuurplatform

2025, een 'Postolympisch' jaar – lees het in ons Jaarbericht

Het jaar 2025 voelde een beetje als een ‘postolympisch’ jaar. Na het Zaanstad-feestjaar 2024 moesten we even op adem komen. De betrokkenheid en warme reacties die wij ontvingen, hebben ons echter enorm geïnspireerd en positieve energie gegeven. We waren extra gemotiveerd ook in het nieuwe jaar met overtuiging door te gaan. Die gezamenlijke inspanning vertaalde zich in een succesvol en betekenisvol programma rondom ons meerjarig thema Ruimte maken.

We organiseerden onder meer het vijfde A tot Z-debat, de Dag van de Architectuur voor 8- tot 12-jarigen, een inspiratieavond over neuroarchitectuur, de fotowedstrijd ‘De Inclusieve Stad’, een Metropola-editie over scenario’s voor het Noordzeekanaalgebied, een tweede sponsorcafé, drie edities van Babel Cinema en de Jaap Schipperlezing. En zijn vele wandelingen en fietstochten voortgezet onder aanvoering van onze bevlogen BabelGidsen. Onverwacht hoogtepunt was de succesvolle documentaire 25 jaar Inverdan, die twee keer een uitverkochte zaal en boeiende nagesprekken opleverde in Filmtheater De Fabriek.

Met veel plezier en toewijding hebben we opnieuw een rijke en gevarieerde reeks activiteiten gerealiseerd, waarbij samenwerking, creativiteit en verbinding centraal stonden. We kijken met voldoening terug en zijn ervan overtuigd dat je dit gevoel na het lezen van dit jaarbericht met ons deelt.

Benieuwd naar alles wat Babel in 2025 heeft betekend? Lees het in ons Jaarbericht!

Volle Bullekerk voor Jaap Schipperlezing over de toekomstbestendige stad

De Jaap Schipperlezing van dit jaar trok een uitverkochte Bullekerk: elke stoel was bezet. Al vroeg stroomde het publiek binnen en na afloop bleef een grote groep nog lang napraten.

Spreker Andy van den Dobbelsteen hield een uitgebreid en tegelijk goed te volgen verhaal over de toekomstbestendige stad. Met kennis van zaken, scherpe analyses en concrete voorbeelden liet hij zien hoe we onze leefomgeving nu kunnen voorbereiden op 2050. Zijn betoog bevestigde zijn reputatie als expert op het gebied van klimaat, duurzaamheid en bouwen.

De ingezonden publieksvragen vormden de basis voor het gesprek na afloop van de lezing. Onder leiding van een bevlogen Leontine de Koning ontstond een verdiepend gesprek met een zichtbaar betrokken zaal.

Een bijzonder onderdeel van de avond waren de muzikale notulen van Reinier Demeijer. Met een eigen lied en een improvisatie vatte hij de kern van de avond treffend samen. Tussen de scherpe observaties door was er ook ruimte voor humor; er werd gelachen, meegeklapt en zijn slotapplaus was lang en luid.

Kortom: een avond met sterke inhoud en een goede sfeer. Dankzij de inzet van velen – voor en achter de schermen – werd deze editie van de Jaap Schipperlezing een groot succes.

Foto’s: Patrick Hudepohl.

Terugblik – Hoe welkom voel jij je in de stad?

Op woensdagavond 12 november doken we in het Kreatief Pakhuis in Zaandijk samen de vraag in: hoe welkom voel jij je in de stad? Vanuit verschillende invalshoeken verkenden we hoe ogenschijnlijk kleine keuzes grote gevolgen hebben voor hoe mensen zich ergens thuis voelen – of juist niet.

Participatiearchitect Daan Schipper liet zien hoe je publieke gebouwen echt toegankelijk maakt. Niet alleen met rolstoelhellingen en liften, maar door vanaf het eerste gesprek gebruikers te betrekken en na oplevering ruimte te houden voor beheer en aanpassing. Aan de hand van voorbeelden uit zijn werk werd duidelijk hoeveel verschil een wachtruimte, bewegwijzering of kolfruimte kan maken voor wie ergens binnenstapt.

Truus Vegter vertelde hoe Social Sofa Zaanstad buurtbewoners letterlijk en figuurlijk een plek geeft. Door samen aan een sofa te mozaïeken ontstaan gesprekken, nieuwe contacten en meer eigenaarschap over de eigen buurt. De banken blijken zo niet alleen zitplaats, maar ook startpunt voor ontmoeting.

Gespreksleider Nanine Carree verbond de verhalen met vragen uit de zaal: welke verantwoordelijkheid hebben ontwerpers, opdrachtgevers en beleidsmakers hierin, en wat kunnen we zelf doen als bewoners?

Tussendoor maakte juryvoorzitter Anne van der Meulen de winnaar bekend van de fotowedstrijd De inclusieve stad. Uit vijf geselecteerde foto’s – deze avond aan de wand te zien – koos de jury de winnende inzending van Leontien Pieter, die op treffende wijze liet zien hoe een ogenschijnlijk klein gebaar een wereld van verschil kan maken.

De avond maakte deel uit van het tweejarenprogramma Ruimte maken, waarin Babel onderzoekt hoe ruimte niet alleen fysiek, maar ook mentaal, sociaal en beleidsmatig wordt gecreëerd en verdeeld.

Terugblik – Een uitverkochte '25 jaar Inverdan'

Uitverkochte derde vertoning van 25 jaar Inverdan onderstreept blijvende betekenis

Deze week vond in Filmtheater De Fabriek de derde vertoning plaats van de documentaire 25 jaar Inverdan, een productie van Babel. Opnieuw was de belangstelling groot: de zaal was uitverkocht en er was zelfs een wachtlijst. De grote opkomst onderstreept hoezeer de gebiedsontwikkeling Inverdan, ook jaren later, nog altijd leeft in Zaandam en daarbuiten.

De middag bracht een breed en betrokken publiek samen. Oud-bestuurders, raadsleden, ontwerpers en inwoners die destijds op verschillende manieren bij Inverdan betrokken waren, wisten elkaar opnieuw te vinden. De sfeer in de zaal had daardoor iets weg van een reünie, waarin herinneringen werden gedeeld en nieuwe perspectieven ontstonden.

Na de vertoning volgde een levendig nagesprek, onder leiding van Miranda Reitsma. Hierin werd niet alleen teruggeblikt op het ontstaansproces van Inverdan, maar ook vooruitgekeken. Stedenbouwkundig ontwerper Edzo Bindels deelde reflecties op zijn huidige rol als supervisor van het centrum van Zaandam en ging in op de betekenis van Inverdan in het heden: wat heeft het project de stad gebracht, en welke vragen zijn vandaag de dag nog steeds relevant?

Het gesprek maakte duidelijk dat Inverdan meer is dan een afgerond stedenbouwkundig project. Het is een blijvend onderwerp van gesprek, dat raakt aan thema’s als stedelijke kwaliteit, gebruik, eigenaarschap en identiteit. Juist die combinatie van terugblik en actuele duiding maakt de documentaire relevant voor een breed publiek.

De aanhoudende belangstelling voor de film bevestigt deze waarde. 25 jaar Inverdan is daarom ook beschikbaar voor afname en vertoning. Meer informatie over de documentaire is hier te vinden.

We kijken met veel plezier terug op deze middag en bedanken iedereen die erbij was

Terugblik – De Zaan als Stadspark

Wat betekent het om de Zaan te zien als ons grootste stadspark? Tijdens de debatavond De Zaan als Stadspark werd die vraag op 4 februari van alle kanten belicht, in een open, energieke sfeer. De locatie bij het Motorblok, met uitzicht op de Zaan, maakte meteen voelbaar waar het gesprek over ging.

Na de geanimeerde aftrap van Frits Palmboom over de potentie van de Zaan werd het publiek actief betrokken. Samen maakten we een aanzet voor een kaart van de Zaan, met gemarkeerde plekken die geliefd zijn om te verblijven en locaties met potentie. Deze gedeelde ervaringen vormden het vertrekpunt voor het verdere gesprek. Hanneke Kijne, landschapsarchitect, liet zien hoe andere steden hun rivier inzetten als toegankelijke en veilige openbare ruimte. Daarna vertaalde het panel - waarbij ook Anneke Wijdogen (Marketing Zaanstreek) en Elise Bos Eyssen (opgaveregisseur kwaliteit leefomgeving bij gemeente Zaanstad) aansloten - de inzichten samen met het publiek naar de Zaanse praktijk.

Het gesprek eindigde niet met een punt, maar met een duidelijke uitnodiging tot actie. Dat leidde tot lang napraten, het uitwisselen van ideeën en contactgegevens en eerste volgende stappen. De avond maakte zichtbaar hoeveel betrokkenheid en kennis er rond de Zaan leeft. En hoe groot de behoefte is om hier samen verder mee aan de slag te gaan. Precies daar wil Babel ruimte voor blijven maken.

Foto's: Patrick Hudepohl