Op een stralende herfstmiddag arriveerden 22 architectuurliefhebbers uit Houten op het drukke Stadhuisplein in Zaandam. De groep had zich verdiept in het werk en gedachtegoed van Sjoerd Soeters. En voor Soeters ben je in Zaandam aan het goede adres. Al bij binnenkomst in het stadhuis herkenden sommigen de hand van de meester. Dankzij speciale toestemming konden we ook het niet-openbare deel van het gebouw bekijken. De sfeer, speelsheid en kleuren maakten indruk.

Buiten ging het verhaal verder over Soeters als stedenbouwkundig ontwerper en supervisor. Over het spraakmakende Inntel Hotel en de andere architectuur met een Zaanse touch, maar ook over de stedenbouwkundige ingrepen die het centrum zijn karakter geven. De helling over het spoor, de slingerpaden, bruggetjes en niveauverschillen, de terugkeer van de gracht en de winkelpanden met hun nieuwe façades: alles draagt bij aan een centrum dat aansluit bij de genius loci van de Zaanstreek.

Na een kort ommetje door het nieuwe buurtje aan het Hazepad bereikte de groep via de Westzijde de Beatrixtoren aan de Zaan. Daar wierpen we nog een blik op de plannen voor de Peperstraat, het meest recente project van Soeters. Een passend slot van een volgens de deelnemers bijzonder geslaagde rondleiding, waarin de stad liet zien hoe architectuur en stedenbouw samen een eigen Zaans karakter kunnen vormen.

Wil je met jouw club of organisatie ook met Babel op pad en de verhalen achter de Zaanse architectuur ontdekken? Neem dan contact met ons op voor de mogelijkheden via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..

Onder een stralende najaarszon verzamelden acht zeer geïnteresseerde deelnemers zich bij de Beatrixbrug voor de rondleiding ‘De Glorie van de Zaan’. Vanaf deze plek werd het verhaal verteld van het ontstaan van Zaandam en van de Zaan als belangrijke levensader voor de ontwikkeling van de stad. De wandeling voerde ons vervolgens langs de Zaan en door de Rosmolenwijk. Onderweg werd zichtbaar hoeveel sporen van de oude bedrijvigheid nog aanwezig zijn en hoe de ontwikkeling van industrie en woningbouw hier al eeuwenlang met elkaar verbonden zijn.

Vanaf de 16e eeuw groeide de Zaan uit tot een belangrijk centrum van bedrijvigheid. De vele molens maakten gebruik van windenergie om hout te zagen, olie te slaan, graan te malen en tal van andere producten te vervaardigen. Later maakten de windmolens geleidelijk plaats voor stoommachines en motoren op fossiele brandstoffen. Tegenwoordig wordt de energie voor wonen en werken steeds meer elektrisch opgewekt en gebruikt. De opeenvolgende energievormen hebben hun sporen in het landschap en de bebouwing achtergelaten.

Ook de manier waarop mensen aan de Zaan woonden, maakte een enorme ontwikkeling door. De groei van de industrie bracht steeds meer arbeiders naar Zaandam en daarmee ontstond behoefte aan betere en betaalbare woningen. Na de Tweede Wereldoorlog nam de woningbouw een nieuwe vlucht. Woningen werden steeds meer industrieel geproduceerd en op grotere schaal gebouwd. In de huidige tijd zien we daar weer een moderne variant van terug in de modulaire woningbouw.

De wandeling liet daarmee een bijzondere ontwikkeling zien: van de windmolens langs de Zaan, via stoommachines en industriële productie, naar de hedendaagse energievoorziening en moderne bouwtechnieken. Tegelijkertijd veranderde de betekenis van de Zaan. Waar vroeger vooral werd gewerkt, wordt de Zaan tegenwoordig steeds meer een plek om te wonen, te verblijven en te recreëren. Oude bedrijfsgebieden krijgen nieuwe functies en moderne wooncomplexen verschijnen direct aan het water. De industriële geschiedenis blijft daarbij zichtbaar en vormt juist een belangrijk onderdeel van de identiteit van het gebied.

De verschillende tijdlagen zijn tijdens de rondleiding bijna letterlijk naast elkaar te zien: resten van de oude industrie, historische woningen en arbeidersbuurten, naoorlogse woningbouw, moderne modulaire bouw en nieuwe wooncomplexen aan de Zaan. De Glorie van de Zaan laat daarmee niet alleen zien hoe Zaandam is veranderd, maar ook hoe de stad zich steeds opnieuw heeft aangepast aan veranderende technieken, economie en woonwensen.

Wil je de volgende keer ook mee op pad en de verhalen achter de Zaanse architectuur ontdekken? Sluit dan een volgende keer aan bij één van onze rondleidingen. Kijk in de agenda voor het specifieke programma.

 

Tijdens de rondleiding wandelden we van het Damplein naar het Centraal Station en spraken we over het vormgevingsproces van Inverdan en de veranderingen in het centrum van Zaandam. De gesprekken richtten zich niet alleen op de iconische architectuur van het project, maar ook op het proces achter deze stedelijke transformatie: de rol van de gemeente bij het sturen van de ontwikkeling, de samenwerking met particuliere investeerders en projectontwikkelaars, de betrokkenheid van bewoners en lokale bedrijven, en hoe verschillende belangen en perspectieven te coördineren in een grootschalig stedelijk project.

 

Een ander belangrijk onderwerp was hoe architectuur, openbare ruimte, stedelijk gebruik en mobiliteitsverbindingen werden ingezet om een ​​meer onderscheidende identiteit voor het stadscentrum te creëren. Gaandeweg stelden de groepsleden veel vragen over besluitvorming, samenwerking tussen belanghebbenden en praktische ervaringen met de uitvoering van een dergelijk project. Hierdoor werd de rondleiding meer een uitwisseling van ervaringen en een professionele dialoog dan een gewone stadstour. Ondanks de hevige regen en het typisch Nederlandse weer volgde de groep de rondleiding met interesse tot het einde en gaf zeer positieve feedback over het bezoek en de discussies.