Paden & Parels 4. Het Bouwmanspad

Van houtzaagmolen tot woonstraat 

De Bouwman

Het Bouwmanspad is vernoemd naar houtzaagmolen De Bouwman (18e eeuw), die hier stond als onderdeel van de bloeiende Zaanse houtindustrie. Boomstammen werden via de Papenpadsloot aangevoerd en hier gezaagd. Het was dus een kruispunt van ambacht en handel.

Houtzaagmolens vormden met een aandeel van circa 200 molens de meerderheid in de Zaanstreek.

Boomstammen werden 9 maanden tot 3 jaar ‘gewaterd’ in de sloot, wat zorgde voor een betere duurzaamheid, minder scheurvorming en een constantere kwaliteit na het zagen en drogen.

Houtproducten zoals balken (eiken of grenen), planken, wagenschot, latten en veren (zeer dunne verbindingslatjes) gingen naar de vele scheepswerven in Zaandam. Veel wagenschot werd ook geëxporteerd naar Engeland. 

Van pad naar woonstraat

Rond 1900 veranderde het Bouwmanspad in een woonstraat met huizen uit 1900–1930. Toch bleven de originele structuur (smalle kavels, haaks op de Zaan) en de sfeer van een padgemeenschap behouden.

Architectonische details:

Drie kleuren baksteen (geel, rood, paars) in de gevels (geen toeval, maar bewust ontwerp voor ritme).

Sheddaken voor optimale lichtinval in de fabrieken.

Halfronde uitbouw (bij nr. 18) (zelfs het toilet had stijl!).

Leven op het Bouwmanspad

Gemeenschap: Bewoners regelden gezamenlijk het onderhoud van het pad en de sloot.

Overlast: In de 19e eeuw klaagden buren over lawaai en stof van de molens.

Vandaag: Een rustige woonstraat, maar met nog steeds een sterke buurtband.

Wist je dat...?

·      Het Bouwmanspad oorspronkelijk een doodlopend werkpad was, speciaal aangelegd voor de houtzaagmolen De Bouwman? De molen stond zo strategisch dat boomstammen direct vanuit de Zaan konden worden aangevoerd.

·      De drie kleuren baksteen (geel, rood, paars) in de gevels van de huizen  geen toeval zijn, maar een bewuste keuze uit de Amsterdamse School-traditie. Deze stijl benadrukte ritme en contrast.