Paden & Parels - 1. Fluxus

Industrieel imperium

In 1886 startte Ericus Gerhardus Verkade hier met een bescheiden brood- en beschuitfabriek. Een onderneming die zou uitgroeien tot een van de belangrijkste industriële complexen van Nederland. Het gebouw aan de Westzijde, oorspronkelijk in neorenaissance-stijl, groeide in fasen uit tot een 18.000 m² groot fabrieksterrein, waar niet alleen beschuit, maar ook koekjes en chocolade werden geproduceerd.

Uitbreidingen in stijlen:

1895: Eerste uitbreiding (expeditie en kantoor) in overgangsarchitectuur (mix van Jugendstil en zakelijkheid).

1904: Watertoren en bakkerij aan de Zaanzijde.

1912: Zolderverdieping verwijderd, twee bouwlagen toegevoegd (herkenbaar aan de stalen raampartijen).

1931 & 1936: Uitbreidingen noord- en zuidzijde, in zakelijke stijl (grote raampartijen, stalen kozijnen).

1967: Verdubbeling van de chocoladefabriek (herkenbaar aan de dubbele kolommen).

Het leven in de Fabriek

Geuren en geluiden: Werknemers beschreven de fabriek als een symfonie van machines, overheerst door de geur van versgebakken deeg en chocolade.

Arbeidsomstandigheden: In de zomer zwoel heet bij de ovens, in de winter koud (soms maar 15 graden). Toch heerste er een hechte gemeenschap – medewerkers zongen, kletsten en lachten tijdens het werk.

De ‘Meisjes van Verkade’: Vrouwen werkten hier in grote aantallen, vaak als inpaksters (na een behendigheidstest!). Voor velen was dit een opstapje naar het huwelijk. Verkade organiseerde zelfs kook- en naailessen om hen voor te bereiden op het ‘echte leven’.

Van Fabriek tot Fluxus: een nieuwe bestemming 

Toen United Biscuits de fabriek in 2003 verliet, stond het complex leeg. Gelukkig kwam het besef dat rücksichtslos slopen zonde zou zijn. In 2004 startte de transformatie onder leiding van Carree Architecten, met als uitgangspunt: “Zoveel mogelijk behouden, opknappen en herbestemmen.”

Sleutelmomenten in de transformatie:

2005: Jumbo wordt de eerste niet-industriële huurder.

2009: Voltooiing van de restauratie, met 50 werkeenheden (70-1.300 m²) en kosten van €10 miljoen.

Het binnenplein: De meest bepalende ingreep. Hier zie je de vervlechting van oud en nieuw, met behouden dakspanten en moderne aluminium kozijnen.

Details: De beschuitrollen aan de toren en de laad- en losplaats (waar schepen ooit tot aan de bogen voeren) herinneren aan het verleden.

Wist je dat...?

·      De watertoren (1906) een technische innovatie was. De toren voorzag de fabriek van waterdruk.

·      Tijdens WOII er schaarste was aan grondstoffen, maar Verkade altijd creatieve oplossingen vond, zoals surrogaatkoekjes van aardappelmeel.

·      In 1961 Verkade een crèche opende, één van de eerste in Nederland! Zo konden ook getrouwde vrouwen blijven werken.