Terugblik – Samen verbeelden we de toekomst van de Zaanoevers

Op woensdag 11 maart kwamen we met ruim 40 ontwerpers, buurtbewoners en beleidsmakers samen in De Adelaar in Wormerveer. Het doel van de middag: samen de toekomst van de Zaanoevers verbeelden, zodat er een openbare ruimte ontstaat waar echt iedereen zich welkom, veilig en prettig voelt. Hoe beleven we het Bunge-terrein, het Zuideinde en het Wilhelminapark op in 2036? En hoe ziet dat eruit?  

Inhoudelijk kader
De middag startte met drie scherpe inleidingen. Robert ten Elsen (Rijnboutt) analyseerde de ruimtelijke context en de enorme potentie van het Bunge-terrein en de omliggende oevers. Michelle Moonen (Stipo) deelde vervolgens de principes van gender-sensitive design: waarom de openbare ruimte vaak niet neutraal is en hoe ontwerpen vanuit het perspectief van vrouwen de stad uiteindelijk voor álle gebruikers beter en veiliger maakt. Lior Steinberg (Humankind) sloot af met een toelichting op de methodiek: hoe we tijdens de workshopmiddag door middel van een schouw en AI-tools de vertaalslag van beleving naar beeld zouden maken.  

Ervaringen vastleggen
Met de Humankind-app in de hand trokken drie groepen de buurt in, naar het Zuideinde, het Wilhelminapark en het Bunge-terrein. Tijdens deze wandeling legden deelnemers hun directe ervaringen vast: waar ontbreekt licht of groen, hoe staat het met het comfort en de toegankelijkheid? Waar is de oever uitnodigend en waar vormt de huidige inrichting een barrière? 

Terug in De Adelaar werden de verzamelde data en eerste observaties gezamenlijk geanalyseerd. Daarna volgde de oefening “stappen in de schoenen van een ander”. Elke groep kreeg een specifieke persona toegewezen – zoals een vrouw in verwachting of een jong gezin – om de locaties vanuit die specifieke behoeften te heroverwegen en een visie voor de toekomst te formuleren. 

Toekomstbeelden
Met behulp van AI-tools werden deze visies direct vertaald naar concrete beelden. De openbare ruimtes langs de Zaan – van de rauwe industriële kades tot het verscholen groen van het Wilhelminapark – transformeerden op het scherm tot levendige, sociale en sociaal veilige verblijfsplekken. Naast de groepsresultaten schreven veel deelnemers hun persoonlijke wensen op ansichtkaarten. 
 
De Zaan als verbindende plek
Met de resultaten van deze middag hebben we niet alleen een schat aan inzichten verzameld, maar ook een gedeelde ambitie vormgegeven: de Zaanoevers als een openbare ruimte die écht van en voor iedereen is. De verhalen, beelden en wensen die zijn gedeeld, laten zien hoe de Zaan niet alleen een rivier is, maar een verbindende plek kan worden – waar industriële geschiedenis, groen en sociale ontmoeting samenkomen. Deze visies bieden de gemeente Zaanstad en ontwerpers concrete handvatten om de komende jaren te werken aan een toekomstbestendige, inclusieve en levendige oever. Want de Zaan verdient het om niet alleen bekeken, maar vooral ook beleefd te worden – door jong en oud, dag en nacht, in veiligheid en met plezier. 

Deze workshop werd mogelijk gemaakt door Gemeente Zaanstad.