0 comments

Hier volgt een samenvatting van de tweede bijeenkomst in de reeks over klimaatadaptatie.

Thema: gevolgen van verhitting van de stad, worstcase scenario’s, oplossingen en kansen
Werkgroep voorbereiding: Martijn van der Hout, Anton  Faas en Lean van ‘t Hooft
Gespreksleider: Bert Pots
Locatie: Verkadezaal in restaurant De Koekfabriek – Zaandam

Gastsprekers & presentatie:
Harmke van Dam – gemeente Zaanstad
Alex Ooijevaar – Anteagroup –  in opdracht van de gemeente, verantwoordelijk voor de passages over de klimaatadaptatie in het Groen- Waterplan
Danielle Schouten – zelfstandig communicatie- en marketingadviseur duurzaamheid i.o.v. de gemeente Zaanstad ism Duurzaan
Sander Scheper – Sempergreen, ontwikkelaar en producent van groene daken en gevels

Aanleiding:
Gevolgen van klimaatverandering in het algemeen
Het gemeentelijk Groen- en Waterbeleidsplan, goedgekeurd in voorjaar 2018. Nu wordt er gewerkt aan de concretisering, cq het uitvoeringsplan
Hoe verhoudt de bouwopgave van 20.000 woningen zich tot een klimaat adaptief beleid?
Op zoek naar oplossingen en kansen op diverse schaalniveaus: ambities, beleid en uitvoering

 

De temperatuur was zomers warm op de avond van de 15e mei. Het was een klein maar betrokken gezelschap van toehoorders en actief participerenden tijdens de plenaire discussie en groepsdiscussie over dit ‘verhitte thema’. Men was voornemens of al bezig met verduurzaming van de veelal eigen woning en indien aanwezig tuin. De avond was een inspiratie voor hen en in de discussie ook voor elkaar, zo bleek.

Omdat Harmke (intern) en Alex (extern) ieder vanuit hun opdracht samenwerken voor de gemeente Zaanstad deden zij een duo presentatie over de visie en  uitvoeringsaspecten en kansen van het Groen- en waterplan, met als einddoel: een  waardevol, aantrekkelijk en klimaatbestendig Zaanstad.

Volgende tekst is grotendeels afkomstig uit de digitale presentaties, geïllustreerd met beeldmateriaal met dank aan de gemeente Zaanstad en de Anteagroup:

Hoofdthema’s klimaatadaptatie algemeen:
–          Hittestress
–          Droogtestress
–          Wateroverlast
–          Overstromingsgevaar

 De stad als hitte-eiland

< De grafiek maakt inzichtelijk dat er temperatuurverschillen zijn in de diverse delen van de stad. Een dichtbebouwde ‘stenen’ omgeving neemt meer hitte op en houdt bij regen minder water vast. Daarop moet geanticipeerd worden wil de stad in de toekomst veilig en gezond blijven. Minder stenen meer groen en water. Dat is het adagio. Herinrichten van de openbare ruimte, creëren van waterberging, (her-)openen van waterlopen indien mogelijk en behoud van bomen en groen of aanleggen van meer groen., zorgt ook voor een aantrekkelijke stad. Niet alleen om te wonen en werken maar ook om te recreëren.

 

 

De linker illustratie toont wat minimaal  nodig is om een klimaatbestendige stad te realiseren en vooral mooier en beter te maken: inzicht en bewustwording, ambitie, beleid en samenwerking en uiteindelijk DOEN!

Rechts het eindresultaat:  een betaalbare, veilige, groene prettig leefbare en gezonde circulaire stad. Energieneutraal,  minder uitgaves voor energiegebruik, waterberging –en bescherming tegen wateroverlast, een gezonde groene omgeving, groene daken en bomen  voor hittebescherming en voor afvang van fijnstof, meer kwaliteits- en verblijfsgroen met als opbrengst gezondere  mensen en dus minder kosten voor de gezondheidszorg.

 

Klimaatadaptatie, visie,  ambities en maatregelen voor Zaanstad

 ‘Het groen- en waterplan op hoofdlijnen is een samenhangende visie  over kernwaarden en groen-blauwe ambities en biedt een helder kader voor groen en water in toekomstige ontwikkelingen’, rekening houdend met de volgende aspecten:

  • Woningbouwopgave voor groei naar 200.000 inwoners
  • Landschap niet verder bebouwen na Kreekrijk
  • Druk op binnenstedelijk groen en water neemt toe
  • Groen en water belangrijk voor natuur, recreatie, leefbaarheid en klimaat
  • Klimaatverandering en bodemdaling
  • Hoe alles inpassen binnen wensen en eisen van nu en later?’

 Ambitie I

  • Stedelijk gebied liever niet minder groen,  maar dan wel waardevoller. Als groen verdwijnt, wordt dit elders gecompenseerd: 1e keuze binnen plangebied. 2e keuze in wijk/buurt. 3e keuze in andere groenarme wijk. 4e keuze elders in gemeente.
  • Landelijk gebied waardevol landschap zoveel mogelijk beschermen
  • Noordzeekanaalzone hoge dynamiek met grote verscheidenheid aan gebruik
  • Recreatie gebruikswaarde verhogen en verbinding maken met het landschap
  • Natuur biodiversiteit en ecologische verbindingen versterken
  • Klimaat toekomstbestendig door passende inrichting en bebouwing

Uitvoering: de gemeente samen met bewoners en belanghebbenden 

 

Ambitie II

Zaanstad is voorbereid op klimaatverandering door aanpassingen in stedenbouwkundige (her-)inrichting, bebouwing en beheer. Daarbij is een goede groen- en waterstructuur, maar ook bewustwording bij gebruikers van de openbare ruimte van cruciaal belang.

Gemeentelijke initiatieven en organisatie

  • Kernteam en Plan van Aanpak klimaatadaptatie
  • Initiatieven stimuleren tbv bewustwording
  • Omschrijven doelen mbt ruimtelijke adaptatie om bodemdaling / CO2 uitstoot te beperken
  • Meetlat voor water robuuste stad ontwikkelen

Kwaliteitsimpulsen bij ontwikkelingen

  • Nieuwe wijken op voorhand klimaat adaptief inrichten.
  • Initiatieven tbv klimaatadaptatie (bv groene daken, waterberging, verkoeling) ondersteunen.

Gemeentelijke initiatieven – stedelijk gebied

  • Stimuleren groene tuinen, gevels en daken.
  • Toegankelijkheid parken verbeteren.
  • Variatie in inrichting, onderhoud en beheer groen.
  • Gotenplan: regenwater zo mogelijk laten afstromen naar oppervlaktewater en/of groenstroken.
  • Inventariseren waar waterberging en buffering mogelijk is tbv droge periodes.

 Kwaliteitsimpulsen bij ontwikkelingen

  • Bij nieuwbouw klimaatmaatregelen opnemen in Programma van Eisen en ontwerp:
    naast energie óók tegengaan wateroverlast, droogteschade, hittestress, ziekten + plagen, bodemdaling
  • Bij ontwikkelingen in groenarme wijken, groen toevoegen in de wijk.
  • Doorzichten en beleefbaarheid van en naar Zaan behouden en versterken.
  • In ontwikkelgebieden waar geen stadspark aanwezig is kleine parken of groene pleinen creëren.

 Opgave: informeren, informeren en zo draagvlak creëren want goed voorbereid is iedereen geïnspireerd betrokken en actief. Dan pas komt het Groen- en waterplan komt tot leven…  en dynamisch en dus nooit af.

 Maatregelen-en &  uitvoeringsplan

Cluster Maatregelen
Algemeen Centraal aanspreekpunt / afstemming GWP
Klimaatadaptatie / bodemdaling Instellen kernteam / opstellen Plan v Aanpak
Natuur Biodiversiteit in en om de stad
LG groen en water om de stad Kwaliteit landschap, erfgoed
SG groen en water in de stad Openbaar groen, volkstuinen, stedelijke groenstructuur
Recreatief netwerk Wandelen / Fietsen / Varen
Stedelijke Ontwikkelingen MAAK / INVERDAN / Metropool Regio Amsterdam

 

Prioriteit 1 – Doen

  • Wettelijke verplichting, lopend beleid of afspraak
  • Vastgesteld in begroting, budget geregeld
  • Onderdeel gebiedsontwikkeling: speerpunten: cultuur+toerisme, energietransitie, stadsparken

Prioriteit  2 – Kansrijk (win-win)

  • Meekoppel-kansen en mogelijkheden voor financiering / subsidie
  • Kwalitatieve meerwaarde
  • Maatschappelijk draagvlak

Prioriteit  3 – Gewenst maar kan wachten

 

Harmke van Dam, gemeente Zaanstad over de ambities van het Groen- en waterplan.

Danielle Schouten, al eerder te gast bij de startbijeenkomst in oktober 201, vertelde over de initiatieven die ze in opdracht van de gemeente Zaanstad mocht ontwikkelen en realiseren gericht op bewoners, ondernemers en organisaties. Dit om het bewustzijn te bevorderen van het nemen van klimaat adaptatieve maatregelen en de effecten van praktische en vaak betaalbare ingrepen of aanschaf  in hun eigen omgeving.  Als ‘klimaatmissionaris’ ijvert ze onder meer voor meer groen en minder tegels in de tuin (‘tegel eruit, groen of houtsnippers erin’), de aanschaf van een regenton om regenwater op te vangen en te hergebruiken. Op diverse locaties in Zaanstad organiseert ze regelmatig Klimaatcafés , geeft ze informatie en presenteert ze acties, zoals tegemoetkoming in de kosten bij de aanleg van geveltuintjes en de aanschaf van die regenton. Door in gesprek te gaan en de effecten van het wel of niet maatregelen nemen inzichtelijk te maken, heeft ze al veel Zaankanters weten te overtuigen.

 

 

 

 

 

 

 

Na de pauze ging het publiek samen met de gastsprekers in gesprek met elkaar aan de hand van een aantal vragen als:

  • Hoe krijgen we iedereen zover om klimaatbewust te worden en hoe zou jij dat aanpakken?
  • Wat verwacht je van de overheid, gemeente, corporaties, bouwpartijen, projectontwikkelaars, bedrijven en bewoners?
  • Stel, je buren laten hun voor- en achtertuin betegelen. Zeg je daar iets van en zo ja… hoe pak je dat aan?
  • Zou je klimaatambassadeur willen worden. Welke hulp kun je dan gebruiken?
  • Hoe denk je dat er financiële winst te behalen is (=verdienmodel) met klimaatadaptatie?
  • Rekening houdend met het veranderend klimaat, wat ga je vanaf morgen anders doen?

 Vervolgens vond een plenaire  terugkoppeling plaats en was er ruimte om aan de gastsprekers vragen te stellen.  ‘Hoe creëer je voor iedereen klimaatbewustzijn en dus gedragsverandering, ook voor de mensen die hier vanavond niet zijn?’ was een  vraag die velen hadden en waarop het centrale antwoord  was: veel tijd en aandacht investeren, herhalen van de boodschap en met concrete behapbare voorbeelden komen. Hopelijk niet dan pas al er zich een noodsituatie voor doet…

 Sander Scheper van Sempergreen gaf  ter afsluiting een presentatie over zijn bedrijf dat groene daken en gevels produceert als klimaatbestendige, duurzame en natuurlijke ingreep. Groen in de bebouwde omgeving, niet alleen omdat het mooi en rustgevend is, maar ook om water op te vangen, gebouwen op natuurlijke wijze  te isoleren tegen kou en hitte  en om CO2-uitstoot op te vangen. Een hoopvolle, inspirerende  afsluiting.

 

Verslag van Lean van ’t Hooft

About the Author

Related Posts

Sorry, nothing here!

Leave a Reply