Gran Torino  Clint Eastwood, 2008, 116 min.

Walt Kowalski (Eastwood), veteraan van de Korea oorlog, wil na de dood van zijn vrouw alleen gelaten worden. Door een jeugdbende van Hmong die zijn buren, eveneens Hmong chinezen, belagen wordt hij gedwongen zich met zijn buurt in Highland Park, Michigan te bemoeien. De verwikkelingen in deze multicultibuurt, voorheen een witte arbeidersbuurt met goed onderhouden huizen en strak gemaaide gazonnetjes, dwingen Kowalski om zijn vooroordelen te herzien en geven ons een inkijk in zijn verleden die hij hardnekkig geheim probeert te houden.

 

La Haine   Mathieu Kassovitz, 1994, 97 min.

10 jaar voor de rellen van 2005 in de banlieus van Parijs, kwam La Haine uit. De film schetst 24 uur uit het leven van Vinz (Cassel) een jood, Saïd (Taghmaoui) een arabier, en Hubert (Koundé) een zwarte afrikaan, die doorlopend in de clinch liggen met de politie. Het (over)leven in de wijk wordt met veel zwarte humor verbeeld, zeker door het contrast met het levendige uitgaanscentrum van de stad waar de drie heen reizen om de achtervolging even te ontlopen. Ook daar komen ze in aanraking met de autoriteiten. Geschoten in zwart-wit, portretteert de film het leven in een wijk die met zijn mores, zijn taal en de uitzichtloosheid die er heerst nog steeds actueel is.

 

Little Children  Todd Field, 2006, 130 min.

Sarah (Kate Winslet), getrouwd met een succesvolle manager, en Brad (Patrick Wilson) echtgenoot van een documentairemaakster, voelen zich gevangen in een ‘upper class suburb’ van een middelgrote Amerikaanse stad. Opgezadeld met de zorg voor hun kinderen, had zij liever wat met haar studie antropologie gedaan; hij treurt over een beloftevolle jeugd, na twee keer gezakt te zijn voor zijn kandidaatsexamen rechten. Wat begon als een grap om de moeders in de speeltuin de stuipen op het lijf te jagen, ontwikkelt zich tot een serieuze relatie. Ondertussen houdt  een vrijgelaten pedofiel de gemoederen in de buurt erg bezig. Todd Field gebruikt de vooroordelen over het leven in een buitenwijk om je te confronteren met de vraag hoeveel uitvluchten je kunt verzinnen, voordat je beseft dat je  echt zelf een keuze voor je eigen toekomst moet maken.

 

A Serious Man Joel en Ethan Coen, 2009, 105 min.

Een echtgenote die wil scheiden, kinderen die niet luisteren, een buurman die zich niets aantrekt van de erfgrens, een chanterende student: als een moderne Job uit het oude testament wordt Larry Gopnik (Michael Stuhlbarg) door de ene na de ander tegenslag overvallen. Een ronde langs drie rabbi’s, de een nog gezaghebbender dan de ander, brengt hem niet de antwoorden waar hij naar op zoek is. Uiteindelijk zal hij een compromis moeten sluiten met zijn geweten. De gebroeders Coen plaatsten deze moderne Jiddische vertelling anno 1967 over een standaard huisgezin met twee kinderen in een archetypische buitenwijk van een Amerikaans stadje.

 

Chacun Cherche son Chat Cédric Klapisch, 1996, 95 min.

In de wat rommelige Parijse wijk Bastille (11^de arrondissement) wonen autochtonen en allochtonen, jong en oud, rijk en arm naast elkaar. Wanneer de poes van de op zichzelf wonende Chloé (Garance Clavel) er vandoor gaat, gaat ze op zoek. Ze leert al snel de buurt kennen, omdat iedereen zich met de zoektocht bemoeit. Langzaamaan worden de nieuwe contacten belangrijker voor Chloé dan het vinden van haar poes. Klapisch’ meesterwerk is een klassieke buurtfilm, gegoten in een documentaire-vorm van filmen.

 

De Noorderlingen Alex van Warmerdam, 1992, 108 min.

Op het eerste gezicht lijkt De Noordelingen over een Nederlandse nieuwbouwwijk uit 1960 te gaan, maar dan wel een die bestaat uit één doodlopende straat. Maar eigenlijk is het een samenleving in het klein waarin de bewoners lijden aan godsdienstwaan, huwelijksproblemen, bemoeizucht, afgunst en moord.  De voor Warmerdam typerende humor, de strakke stilering van de filmbeelden en het sterke spel van Nederlands beste acteurs (met een klein rolletje van Theo van Gogh) zorgden ervoor dat de filmrecensenten de Noordelingen in 2007 op de eerste plaats zetten van de beste Nederlandse speelfilms aller tijden.

 

Smoke  Wayne Wang, 1995, 108 min.

‘Veel mensen zeggen dat je moet reizen om veel te zien. Soms denk ik dat als je op een plek blijft en je ogen goed open houdt, je meer ziet dan je aankan.’ Dat is het leidmotief in deze film die zich voornamelijk voor en in de sigarenwinkel van Augie  Wren (Harvey Keitel) afspeelt. Augie neemt dagelijks elke ochtend vanaf het zelfde punt een foto van het straatleven in Brooklyn. Hij is in deze film de as waarom heen mensen van allerlei slag elkaar ontmoeten en elkaar verhalen vertellen. Wang noemt het zelf een ‘urban fairytale’ omdat het buurtleven er rooskleuriger in wordt voorgesteld dan wat het leven in Brooklyn in werkelijkheid is.

 

Langer Licht  David Lammers, 2006, 97 min.

Vader Lucien (Raymond Thiry) en zoon Mitchel (Dai Carter) worden uiteengedreven omdat de verwerking van een dodelijk ongeluk van moeder en dochter hen niet makkelijk afgaat. Vader hanteert thuis dezelfde spartaanse opvoedingsmethodes als in zijn boksschool. Zoonlief onttrekt zich daaraan en een confrontatie tussen hen beiden is onvermijdelijk. Decor van dit familiedrama is Amsterdam-Noord dat volgens de regisseur een soort dorp is in de stad. Maar het maakt er wel deel van uit met zijn smeltkroes van culturen en de harde mentaliteit die er heerst. Dat contrast tussen Noord en de stad met de veerpont als verbinding gebruikt Lammers bij de sfeertekening van het verhaal.

 

Aanrijding in Moskou Christophe van Rompay, 2008, 102 min.

‘Weet je wat ze in Ledeberg zeggen: kus mijn kloten’ antwoordt Matty (Barbara Sarafian) als vrachtwagenchauffeur Johnny, die haar onophoudelijk het hof maakt, haar ‘ti amo...’ toezingt.  Tegen de achtergrond van deze volkswijk in Gentbrugge en verwoord in het onvervalst Gents verhaalt deze film de start van een relatie tussen een vrouw met drie kinderen die in scheiding ligt en een vrachtwagenchauffeur die vroeger iets te heftig om zich heen sloeg. En passant trekken een levendig pleintje, verlaten kruispunten en strak vormgegeven flatgebouwen aan het oog voorbij.   

 

De Bal  Danny Deprez, 1999, 90 min.

In de buurt waar Sofia (Martje Ceulemans) van 11 jaar woont, ligt een verlaten stadspark met vergeten voorwerpen als een sportvliegtuigje, een roestig kabelbaantje, een 2cvtje. En dus ideaal om in je spel je fantasie de vrije loop te laten. Wanneer de gemene burgemeester Carlow (Rijk de Gooyer) hier een winkelcomplex wil bouwen komt Sofia in verzet. Ze krijgt hulp van een magische bal. Alleen is het wel vervelend dat hij ook erg jaloers kan zijn als Sofia vriendjes maakt met andere kinderen. Deze kinderfilm werd op meerdere festivals bekroond.

 

De Spaghettiflat Tonino Boniotti, Daniela Tasca, 2007, 43 min.

In een flatgebouw in Poelenburg werden in de jaren zestig gastarbeiders uit Italië gehuisvest om te werken op de ADM en ADSM werven in Amsterdam Noord. In de documentaire komen eerste en tweede generatie bewoners van wat al gauw bekend stond als de Spaghettiflat, aan het woord. Zij vertellen over wat van de Italiaanse cultuur behouden bleef, maar ook waarin zij onmiskenbaar deel van de Zaanse bevolking gingen uitmaken. Daarmee is de film een mooi document van een onbekend stukje Zaanse bewoningsgeschiedenis.

 

Chicagoblok, verhalen uit de Lift Ingeborg Jansen, 2008, 65 min.

Het Chicagoblok op de linkeroever van de Schelde in Antwerpen heeft een slechte reputatie. De bewoners zelf zitten er niet mee. Er wonen in totaal 35 nationaliteiten. We mogen mee de lift in met een Vlaming getrouwd met een Thaise, met een Belgische die uitziet naar het huwelijk met een Marokkaanse man, met de zestien jarige Yves die buiten vaak voetbalt met zijn vrienden en met nog velen meer en volgen hen een tijdje in hun leven. Zo knoopt de lift als belangrijkste ontmoetingsplek in dit door vele Antwerpenaren gemeden flatgebouw verhalen aan elkaar van mensen die het niet breed hebben, maar niet klagen.

 

Urban Goddess: Jane Jacobs reconsidered
Sharon Bliss, 2008, 52 min. Moving Images Distribution.Engelstalig, niet ondertiteld.

In de jaren ‘50 en ‘60 trok Jane Jacobs met woord en daad ten strijde tegen de afbraak van buurten en tegen de bouw van anonieme wijken. Zij leerde met haar boek ‘Dood en leven van grote Amerikaanse steden’ haar tijdgenoten weer te kijken naar wat echt nodig is voor een leefbare stad: hoe belangrijk de menging van functies in een stad is, dat er altijd ogen op straat nodig zijn, het belang van de stoep, hoe belangrijk oude gebouwen zijn voor een levendige stad. Nu herstructurering van de bestaande stad een belangrijker opgave is geworden dan het ontwerp van nieuwe stadsuitbreidingen, zijn haar ideeën weer helemaal actueel. Deze documentaire vertelt over de invloed die Jacobs heeft gehad op ons denken over stedelijke vernieuwing.

 

De Onverboden Stad Floris-Jan van Luyn, 2008, 58 min.

De woningen in een 14^de-eeuws steegje in Peking moeten verdwijnen voor een nieuw gebouw. Wanneer is niet helemaal duidelijk. Sommige ageren tegen de afbraak, anderen hopen op een nieuwe woning. We volgen in deze poëtisch gefilmde documentaire enkele bewoners op hun dagelijkse routine en zien welk effect het snel moderniserende China heeft op het leven van alle dag

 

Herman Hertzberger, Ik zag Ruimte Kees Hin, 2009, 75 min.

Samen met Aldo van Eyck en Jacob Bakema, stond Herman Hertzberger aan de basis van een nieuwe benadering van architectuur: de relaties tussen de mensen moesten weer centraal staan in de architectuur en het gebruik van de ruimte. Tot zijn belangrijkste werken behoren de woningen voor de Haarlemmerhouttuinen in Amsterdam, een woningbouwproject in Berlijn en de diagoonwoningen in Delft. Hoe heeft hij zijn ideeën over wonen en samenleven vorm gegeven en zijn die in de loop van zijn lange ontwerppraktijk ook veranderd?

 

Perfect Day, Neeltje ten Westenend i.s.m. Henriëtte Waal, 2008, 27 min.

Wat is het uitzicht als je op de eerste of de hoogste etage van een hoogbouwflat in de Utrechtse wijk Overvecht woont? Hoe hoger je woont, hoe verder je kan kijken maar hoe minder contact je hebt met het straatleven. Bij het wonen op de onderste verdiepingen is het precies andersom. Op beeldende wijze worden de gebeurtenissen die je waarneemt, de feestelijke momenten waarvan je getuige kunt zijn, het buurtleven waar de bewoners in betrokken zijn, geregistreerd.

 

Zomer in de van der Pekbuurt- een dorp in Amsterdam-Noord (Remy Vlek, 2008, 50 min)

De van der Pekbuurt is een tuindorp in Amsterdam Noord uit de jaren 10 van de 20^ste eeuw. Hoe het is om daar te wonen en te werken hangt af van wie je spreekt. Is het de bewoner die zijn woning en zijn tuin naar eigen bevinden op orde houdt en tevreden mee is of de wijkbeheerder van de woningcorporaties die meent dat renovatie in deze gehorige, slecht geïsoleerde woningen nu direct nodig is? De wijkagent probeert de criminaliteit en geluidsoverlast binnen de perken te houden, maar meent wel dat in deze volkswijk de bewoners nog echt op elkaar kunnen rekenen.  Zo portretteert deze documentaire een zomer lang de voor - en nadelen van het wonen in een Amsterdamse buurt en laat het de dilemma’s zien waarvoor de corporatie, de politie en niet in de laatste plaats de bewoners voor staan.

 

 Foto Max Linsen  
 

Op Welk Nummer woonde jij?  Heleen Snuverink, 2003, 17 min.

     foto Max Linsen   
 

Afscheid van het Vissershop 2006, 10 min

Korte impressie van het kunstproject Sloophamer/Schatkamer van Ida van der Lee die de sloop van het Vissershop begeleidde.

De Rosmolenbuurt zit midden in de herstructurering en binnenkort zal dit ook voor bewoners van de Kleurenbuurt en Poelenburg aan de orde komen. Kunnen zij door bovenstaande ervaringen weerbaarder worden en enige invloed hebben op de gang van zaken bij een dergelijk ingrijpend proces? Hoe staat het met de bewonersparticipatie en welke rol speelt de gemeente en de woningbouwcorporatie?

                                                       foto Bob Goedewaagen